Ing ngajêng sampún kapratélakakên têmbúng wåndå têgêsipún gambar pasêmóníng praéan. Wiwit íng kinå wóntênipún kagunan padalangan, gambaríng ringgit Púrwå punikå kanggé sarånå utawi pirantósipun andongèng. Wóntênipún ringgit wacucal kêtingal kadós déné gambaraníng tiyang, punikå bótên sanès jalaran kêbêktå sakíng dayaníng : ,,Raós kagunan anggambar." Manawi tiyang ningali ringgit wacucal wóntên pakêliran binarúng íng swantêníng gångså sarta kaucapakên íng Kyai Dalang, íng ngriku pårå ningali sami kêraós kêduginíng manah, tuwin kêsêngsêm nyumêrêpi lêlampahaníng satunggal satunggalipún ringgit, déníng sagêbyaran kêtingalipún kadós déné sagêd molah tuwin sagêd wicantên pijambak, punikå bótên sanès jalaran sakíng dayaníng ,,Raós kagunan dalang".

Manawi tiyang maós buku-buku dongéng, roman, cariyós ringgit sasaminipún sagêd kêgugah íng manah, kêraós sênêng, bingah lan susah tuwin sanès sanèsipún, punikå bótên sanès jalaran kêbêktå sakíng dayaníng ,,Raós kagunan sastrå."

Dadós dayanipún kagunan anggambar, kagunan andalang tuwin kagunan sastrå, íngkang tumandukipún sagêd anggugah manah bingah, susah tuwin sênêng punikå, jalaran sadåjå wau sami anggambarakên watak lêlampahaníng ngagêsang, bótên bédå kaliyan ningali lêlampahaníng tiyang, utawi ningali lêlampahanipún piyambak.

Jalaran sakíng raósipún lêlampahan gêsang íng dalêm raós kagunan anggambar, kagunan andalang tuwin kagunan sastrå, punikå sami kalilan raósipún lêlampahan gêsang íng dalêm lêlampahanipún tiyang sanès utawi lêlampahanipún piyambak, íngkang sadåjå wau sami asipat lêlajêngan tuwin sambêt sumambêt isi awón saé, bingah susah sasaminipún, íng ngriki tiyang sawêg mangêrtós, bilih lêlampahanipún manungså íng donyå punikå isi kagunan warni-warni.

Kósók wangsulipún sarèníng lêlampahanipún manungså íng ngalam donyå punikå limrahipún winastan sêjarah kagunan, dadós manawi makatên kagunan anggambar, kagunan andalang tuwin kagunan sastrå inggih lajêng dadós satunggilíng sêjarah, såhå sêjarah wau sami isi lêlampahaníng ngagêsang. Cêkakipún lêlampahaníng ngagêsang, sêjarah, punika sami satunggilíng kaéndahan.

DAYANIPÚN KAGUNAN.

Tindakipún tiyang ahli kagunan punikå tansah ngambah íng alam kaéndahan, ngantós bótên wóntên wêkdal íngkang bótên kisèn íng tindak éndah, inggih punikå sadåyå kagunan dêdamêlanipún, såhå kagunan wau sadåyå sami sagêd andayani datêng masarakat.

Sababipún punåpå déné dayanipún kagunan punikå sagêd namani datêng manahipún tiyang ?

Íng nginggil sampún kapratélakakên bilih wåndå punikå gambaríng wêwatêkanipún manungså, íngkang bótên naté pêjah. Mila gambaraníng ringgit Púrwå kintên kintên bótên sagêd pêjah ngantós bénjíng sabujadíng jaman, ugêr watak watakíng manungså bótên éwah. Inggih anggèníng bótên éwah wau ingkang nêtêpakên dayanipún kagunan mêsti sagêd namani datêng manahipún tiyang.

SILAH SILAHIPÚN WÅNDÅ

Awit sakíng tiyang ningali lêlampahan ringgit punikå raósipún sami kaliyan lêlampahanipún tiyang, milå tiyang ningali praéaníng ringgit íngkang anggambarakên wêwatêkanipún manungså, punikå raósipún inggih sami kaliyan ningali wandanipún manungså.

Wóndéné rai ringgit punikå péranganipun agêng wóntên tigang gólóngan, kadós ngandap punikå:

1. Manawi rai ringgit irungipún lincip, tamtu mripatipún liyêp, punikå
    anggambarakên tiyang abadan andhap alit.

2. Manawi rai ringgit irungipún sêmbådå, tamtu mripatipún kêdêlèn utawi
    kêdóndóngan, punika anggambarakên tiyang abadan pidêkså.

3. Manawi rai ringgit irungipún dhémpók, tamtu mripatipún thêlêngan, punikå
    anggambarakên tiyang abadan agêng inggil.

♦ Gambar lêmbaran I. Isi mripatan tuwin irung irungan.

♦ Gambar lêmbaran II. Isi cangkêman

♦ Gambar lêmbaran III. Isi praéan warna warni

♦ Gambar lêmbaran IV. Isi praéan dênåwå

♦ Gambar lêmbaran V. Isi praéan kêtèk

♦ Gambar lêmbaran VI. Isi praéan déwå

♦ Gambar lêmbaran VII. Isi praéan warna warni

♦ Gambar lêmbaran VIII. Isi praéan Kuråwå tuwin rasêkså

♦ Gambar lêmbaran IX. Isi irah irahan íng sirah, gêlúng sapanunggilanipún.

♦ Gambar lêmbaran X. No. 1. 2 tuwin 3 isi irah irahan sirah putri.

Salajêngipún gambaríng sarira sêmêkanan, mawi kalúng tuwin mawi ulúr ulúr.

♦ Gambar lêmbaran XI. Pêpêtaníng gêlúng satriyå warni warni.

♦ Gambar lêmbaran XII. Jangkang, makutå tuwin tópóng.

♦ Gambar lêmbaran XIII. Kêthu tuwin gêlung putri.

♦ Gambar lêmbaran XIV. Kêlat bau.

♦ Gambar lêmbaran XVI.
   1 dumugi 6. Driji warni-warni.

♦ Gambar lêmbaran XVI.
   1 dumugi 6. Gêgêman tuwin gêlang.

♦ Gambar lêmbaran XVII.
   1 dumugi 6. Panganggé tumrap íng badan.
      1). Dêwa Biwårå. 2). Wanårå kalúng. 3). Wanårå ulúr ulúr.
      4). Wanårå sléndang. 5). Wanårå pråbå. 6). Badan wadyå.

♦ Gambar lêmbaran XVIII.
   1 dumugi 6. Panganggé tumrap íng badan.

♦ Gambar lêmbaran XIX.
   1 dumugi 6. Panganggé tumrap íng badan.

♦ Gambar lêmbaran XX.
   1 dumugi 6. Badan warna warni

♦ Gambar lêmbaran XXI.
   1 dumugi 6. Sléndhang, sarirå, ulúr ulúr, tuwin kalúng.

♦ Gambar lêmbaran XXII.
   1 dumugi 6. Suku warni warni.

♦ Gambar lêmbaran XXIII.
   1 dumugi 6. Rapèkan tuwin dódót.

♦ Gambar lêmbaran XXIV.
   1 dumugi 6. Bókóngan.

♦ Gambar lêmbaran XXV.
   1 dumugi 6. Sléndang sapanunggilanipún.

♦ Gambar lêmbaran XXVI.
   1 dumugi 6. Sumpíng tuwin jamang.

♦ Gambar lêmbaran XXVII.
   1 dumugi 6. Kêlat bau, kalung tuwin sumpíng.

♦ Gambar lêmbaran III, IV, V, VI, VII tuwin VIII.
   Isi praéan ringgit inggih racak racakíng rai.

1. Liyêp brêbês, suluhanipún garis jêjêg, inggih punika liyêpan ringgit umúm.

2. Liyêp barak ngirit, suluhanipún garis ragi mêmbat, inggih punika ringgit
    liyêpan kagungan íng Pråjå Mangkunagaran, kadós wujudíng gambar gambar
    ringgit wêdalan Balai Pustaka.

3. Liyêp jait, suluhanipun garis malêngkúng, inggih punika ringgit liyêpan
    kagunganíng Karatón Surakarta, kadós déné ringgít íngkang sumimpên
    wóntên íng gêdóng Muséum Sriwêdari Surakarta.