Situs Sutresna Jawa

Råmå lajêng andhawahakên parêntah, angêríg bålå kêthèk kakarsakakên sami apradandósan badhé pêrang.
Íng saunduripún Anggådå sakíng ngarsanipún Prabu Dåsåmukå, sang nåtå inggíh andhawahakên paréntah amêpak bålå danåwå, amirantósa sadêdamêlíng pêrang.
Bålå íng Ngalêngkå sampún sami pacak barís wóntên sajawiníng kithå. Råmå sabalanipún lajêng bidhal sakíng rêdi Suwélå, badhé anglurugi nagari íng Ngalêngkå. Sawarniníng kêthék sami ambêdhóli wít wítan, sawênèh mêndêt sélå, tuwín ambêdóli rêdi; punikå sadåyå badhé minångkå dêdamêlipún.
Pangangsêgipún bålå kêthék sampún dumugi sajawiníng kithå íng Ngalêngkå; kithå sampún kêmpút kinêpang íng balanipún Råmå. Anuntên Prabu Sugriwå andhawahakên paréntah dhumatêng pårå punggåwå, têrang sakíng karsanipún Råmå, bótên kalilan amiwiti pêrang, angêntósana panêmpuhipún bålå danåwå.
Sarêng Prabu Dåsåmukå midhangêt pawartós, yèn mêngsah sampún angêpang kithå, lajêng andhawahakên paréntah anêmpúh íng pêrang. Aramé tanglêdipún danåwå akaliyan kêthêk. Kathah danåwå tuwín kêthék íngkang pêjah; dangu dangu bålå kêthék sami alít manahipún aningali kancanipún kathah pêjah, lajêng sami bibar. Prabu Sugriwå sarêng sumêrêp, yèn bålå kêthèk kaplajêng, lajêng andawahakên paréntah dhumatêng Anoman, Anålå, såhå Anilå, kapuríh ambiyantónana íngkang sami kaplajêng wau.
Anuntên punggåwå têtigå wau sami lumampah, amêmurún dumatêng kêthék íngkang sami kaplajêng. Bótên antawís dangu mêdal malíh kapurunanipún, lajêng wangsúl såhå tanglêd malíh kaliyan danåwå, Anoman kaliyan Anålå, punåpå déné Anilå, ambiyantóni. Danåwå kawón, sarta kathah íngkang pêjah. Sakawónipún bålå danåwå, gajahipún Prabu Dåsåmukå kaangsahakên pêrang, kathah angsalipún pêpêjah kêthèk alít alít. Prabu Sugriwå tumuntên aparéntah dhumatêng punggåwå kêthèk, amêthúkakên pangamukíng gajah, ramé tanglêdíng gajah akaliyan kêthék. Wusananipún gajah kawón, sinêmpal sêmpal íng kêthêk kathah. Anuntên íngkang sami pêrang kasaput íng dalu, lajêng sami mundúr dhumatêng pasanggrahanipún piyambak piyambak.

a. Danåwå Prajånggå mangsah pêrang; kasusul Putadaksi akaliyan Pratapanaksi; lajêng Jambumangli, Brajamusthi, Aswanikumba, Anipraba, Wirupaksa.

Sarêng énjíng wiwít sami pêrang malíh. Anuntên wóntên punggåwå danåwå satunggíl, agêng såhå inggíl, sampún prasasat rêdi, anåmå Prajånggå, amêdali íng paprangan, anganggé limpúng. Bålå kêthêk sami gawók aningali. Wóndéning íngkang amêthukakên Prajånggå wau, punggåwå kêthèk anåmå Sampati, dêdamêlipún kajêng agêng sagódhóngipún. Ramé pêrangipún akaliyan Prajånggå, wusånå Prajånggå pêjah kadhawahan kajêng dhumatêng Sampati.
Anuntên wóntên danåwå kêkalíh sami sadhèrèk, anåmå Putadaksi akaliyan Pratapanaksi. Sarêng aningali yèn Prajånggå pêjah, énggal majêng dhatêng íng paprangan, såhå amêjahi kêthèk alít alít, isarat latu íngkang mêdal sakíng mripatipún.
Prabu Sugriwå sarêng aningali, yèn balanipún kathah íngkang kabêsmi déníng latu wau, lajêng adhêdhawah dhumatêng punggåwå kêthèk, íngkang anåmå Anålå, kapuríh amêthúknå danåwå kêkalíh wau. Anålå anglêksanani. Sasampuníng tanglêd ramé, Putadaksi akaliyan Pritapanaksi sami pêjah déníng Anålå.
Ing ngawang awang kathah pårå déwa íngkang aningali pêrang. sami sangêt sukå bingahipún. Íng sapêjahipún danåwå wau, lajêng sami andhawahakên sêkar, sarta sanèsipún wangi wangi.
Anuntên danåwå íngkang awasta Jambumangli majêng íng paprangan, anyêpêng nanggålå, kapêthúkakên dhatêng Anoman sarwi angindít rêdi rêdi kabandêmakên. Jambumangli kéngíng lajêng pêjah.
Sapêjahipún Jambumangli, danåwå gêgêdugipún íng Ngalêngkå íngkang majêng íng paprangan, anåmå Mintragnå, dêdamêlipún limpúng. Wibisånå íngkang amêthúkakên. Mintragnå kagådå pêjah.
Prabu Sugriwå amêdali pêrang, pangamukmpún anggêgirisi kathah punggåwå danåwå íngkang sami pêjah déníng Sugriwå.
Anuntên punggåwå danåwå íngkang nåmå Båjråmusti majêng, dêdamêlipún limpúng. Kapêthúkakên dhumatêng punggåwå kêthèk, íngkang awastå Ariméndå. Aramé pêrangipún. Wusånå Båjråmústi kapulír gulunipún lajêng pêjah.
Sapêjahipún Båjråmusti, anakipún Kumbakarna anåmå Aswanikumbå, kapêthúkakên dhatêng Anilå, Sasampuníng tanglêd dangu, Aswanikumbå pêjah, amargi kapuntír gulunipún. Anuntên danåwå íngkang awåstå Anipråbå amêdali, atandíng pêrang akaliyan kêthék íngkang nåmå Druwéndå, dêdamêlipún kajêng tal. Anipråbå pêjah déníng Druwéndå. Sapêjahipún Anipråbå, Wirupakså íngkang amêdali, atandíng pêrang akaliyan Laksmånå, Wirupakså pêjah amargi dipún jêmparíng.

b. Indrajit mangsah.

Anuntên radén Indrajít anumpak råtå, amêdali pêrang, kapêthúkakên dhumatêng Anggådå, dêdamêlipún kajêng agêng. Ratanipún radén Indrajít rêmúk kasabêt íng kajêng déníng Anggådå, sangêt andadósakên wirangipún. Lajêng mundúr sakíng paprangan, lumêbêt datêng íng sanggar pamêlêngan, anênêdhå íng déwå, sagêdå unggúl íng pêrang.
Saunduripún Indrajít amêmujå wóntên íng sanggar pamêlêngan, Råmå wêlas aningali bålå kêthék, amargi kathah pêjah déníng danåwå. Lajêng anglêpasakên jêmparíng, punikå amêdalakên jêmparíng kathah tanpa wicalan. Angéngingi bålå danåwå, kathah íngkang sami pêjah, andadósakên girísipún íngkang kathah kathah. Lajêng sami bibar, angungsi dhatêng salêbêtíng kithå, kithå lajêng kinêpang íng bålå kêthèk.
Anggènipún sêmadi radén Indrajít ngantós sêrap. Sarêng sampún dalu lajêng mêdal sakíng sanggar pamêlêngan, anglêpasakên jêmparíng någå, anåmå Någåpåså. Sakålå íng ngawang awang kaêbêkan déníng swårå kadós gêlap, adamêl kagètipún bålå kêthék. Anuntên jêmparíng íngkang kalêpasakên wau, amêdalakên någå agêng agêng tanpå wicalan, sami amulêt sakathahíng bålå kêthêk, Dalasan Råmå kaliyan Laksmånå inggíh kapulêt. Sadåyå sami rêbah, såhå sírnå karósanipún.
Wibisånå kagêt aningali íngkang sami kéngíng íng bilai, såhå sumêrêp yên punikå pandamêlipún Indrajít. Lajêng mêdal sarwi anyêpêng gandhéwå. Indrajít sumêrêp, énggal lumajêng lumêbêt íng kadatón, sowan íng ngarsanipún íngkang råmå, såhå angunjuki uningå, yèn Råmå akaliyan Laksmånå sabalanipún sampún kapulêt íng någå.
Prabu Dåsåmukå sarêng midhangêt pratélaníng putrå, sakalangkúng sukå pirênaníng galíh, íngkang putrå dipún rangkúl. Sang nåtå lajêng angganjar dhumatêng balanipún.
Anuntên Dèwi Sintå akaliyan Dèwi Trijåtå sami nitíh wimånå, badhé sumêrêp íng jawi kithå. Sarêng Dèwi Sintå aningali sakíng katêbihan, yèn Råmå såhå Laksmana sabalanipún sami kapulêt íng någå, sarta sampún prasasat pêjah, lajêng kantu dhawah sakíng wimånå. Dèwi Trijata kagét såhå amuwún sangêt. Dèwi Sintå énggal kabêkta wangsúl dhumatêng íng Tamansokå. Wóntên íng ngriku èngêt, lajêng sumêdyå sudúk sarirå. Anangíng Dèwi Trijåtå anggéndhóli, sarwi angasrêpi galíhipún Dèwi Sintå, anamtókakên yèn Råmå bótên ngantós dhumatêng íng sédå, awít kalanipún Anoman anggêmpúr íng Tamansokå, inggíh kapulêt íng någå, déné bótên ngantós pêjah, malah ambêsmi kadatón íng Ngalêngkå.
Sasampuníng nyakétani makatên, Dèwi Trijåtå lajêng nyuwún lilahipún Dèwi Sintå, badhé sowan íng ngarsanipún íngkang Råmå, såhå matúr pitakèn mênggah bilai íngkang pinanggíh íng Råmå akaliyan Laksmånå, punåpå ngantós andadósakên sédanipún, utawi bótên. Dèwi Sintå parêng. Trijåtå lajêng mangkat, mêdal íng ngawang awang.
Sadhatêngé íng panggénanipún íngkang Råmå, lajêng matúr pitakèn mênggah íngkang dadós pêpêsènipún Råmå akaliyan Laksmånå. Wangsulanipún Wibisånå : Råmå bótên ngantós dhumatêng íng sédå ; yèn ngantósa sédå, amêsti bumi kaliyan langít tumút sírnå. Milå Dèwi Sintå anyirnakna prihatósing galíh, anamtókna íng dalêm batós, yèn Råmå badhé unggúl íng pêrang.
Dèwi Trijåtå sasampuné kasêrêpakên makatên dhumatêng íngkang råmå, lajêng wangsul dhumatêng Tamansokå. Sakathahíng pangandikanipún íngkang Råmå kapratélakakên dhumatêng Dèwi Sintå. Dèwi Sintå sarêng midhangêt aturipún Dèwi Trijåtå, lajêng lêjar, såhå sírnå prihatósing galíh.
Wibisånå sowan íng ngarsanipún Råmå, amratêlakakên sakathahíng aturipún Dèwi Trijåtå. Råmå sangêt ngêrêsíng galíh amidhangêtakên. Wusånå angandika dhumatêng Sugriwå, Anggådå, såhå Anoman, sarèhníng sariranipún amanggíh bilai prasasat sampún pêjah, sami kapuríh mantukå dhumatêng íng Guwå Kiskêndå, sampún ngantós anglabuhi bilainipún. Anangíng Sugriwå, Anggådå tuwín Anoman bótên purún. Aturipún : sanajan dumugiå íng pêjah, bótên nêdyå pisah akaliyan Råmå.
Sakèndêlíng aturipún Prabu Sugriwå, Anggådå tuwín Anoman, Råmå lajêng amêmujå salêbêtíng galíh. Bótên antawís dangu pårå déwå íng Surålåyå sami tumêdak dhatêng panggénanipún Råmå, såhå anggunggúng kasêktênipún Råmå. Punåpå déné angêngêtakên yèn Råmå titísipún Bathårå Wísnu, amêsti sagêd anyírnakakên bilai, íngkang pinanggíh íng sariranipún, tuwín íng bålå kêthèk sadåyå.
Sasampuníng pitutúr makatên, pårå déwa íngkang jibêg íng ngawang awang, sami anjawahakên sêkar, sartå sanèsipún íngkang wangi wangi. Bótên antawís dangu wóntên angín agêng dhatêng, sakathahíng någå íngkang anggubêd Råmå såhå Laksmånå tuwín bålå kêthèk, sami kasingsal katêmpúh íng angín, kadós upaminé dipún tatasi.
Sasírnaníng någå, sawarniníng kêthèk sami bingah bingah, mêdal malíh kapurunanipún, Sami asurak surak, lajêng angêpang kithå íng Ngalêngkå. Prabu Dåsåmukå kagèt amidhangêt swaraníng surakipún bålå kêthèk, énggal utusan amarikså. Sarêng sumêrêp sakíng pratélaníng utusan, yèn någå íngkang amulêt mêngsah sampún sírnå sadåyå, såhå bålå kêthék íngkang angwóntênakên swårå wau, punåpå déné kithå sampún kêmpút kinêpang íng mêngsah.

C. Dumraksa, Kampana mangsah.

Prabu Dåsåmukå sangêt prihatósing galíh, anyíptå badhé asór pêrangipún. wadèntên kêkah karsanipún, amilalah sédå íng paprangan kaliyan nungkúl dhumatêng Råmå. Sarêng sampún kêkah íng cíptå badhé anglabuhi nagarinipún, sang nåtå amaréntahi punggåwå danåwå satunggíl, anåmå Dumrakså, kakarsakakên amêdali íng paprangan.
Dumraksa énggal amêpak bålå danåwå tanpå wicalan, lajêng anumpak råtå, anganggé dêdamêl limpúng, bidal dhatêng sajawiníng kithå. Wóntên íng ngriku balanipún anêmpúh mêngsah. Tandangipún bålå kêthèk sami ambudi pêjah. Bótên antawís dangu bålå danåwå kawón, sartå kathah íngkang pêjah. Sarêng Dumrakså aningali, yèn bålå danåwå sami kasóran, énggal majêng angamúk. Pintên pintên kathahíng kêthèk íngkang pêjah déníng pangamukipún.
Anuntên Anoman atêtulúng, sarwi amandi sélå, agêngipún sarêdi. Dumrakså lajêng mêdhún sakíng råtå, tanglêd akaliyan Anoman. Wusånå Dumrakså kawón, pêjah kabantíng íng séla.
Sapêjahipún Dumrakså, sakantuníng balanipún sami kaplajêng sadåyå, wangsúl dhumatêng íng kithå, angunjuki uningå dhumatêng Prabu Dåsåmuka, yèn Dumrakså sampún pêjah íng paprangan.
Sang nåtå ngungún íng galíh, lajêng animbali punggåwå danåwå gêgêdhug, anåmå Kampånå, kadawuhan amêdali íng paprangan.
Kampånå énggal anindhihi bålå, mêdal dhatêng sajawiníng kithå, atandíng pêrang akaliyan Anoman. Anangíng kawón, pêjah amargi dipún antêbi rêdi. Anuntên balanipún sami lumajêng dhatêng íng kithå, angunjuki uningå íng sang Prabu, yèn Kampanå sampún pêjah.

d. Prahastå mangsah.

Prabu Dåsåmukå sakalangkúng prihatós íng galíh bab pêjahipun Kampånå. Dangu bótên sagêd ngandikå, wusånå andawahakên paréntah animbali pêpatíhipún, íngkang anåmå Prahastå. Sasampuníng sowan íng ngarså, sang nåtå awêwartós, yèn punggåwå danåwå gêgêdhug såmpún kåthåh íngkång pêjåh déníng kêthêk, Milå kyai patíh kakarsakakên mêdali íng paprangan.
Patíh Prahastå ånyåndikåni, mundúr såkíng ngårsånipún sång Pråbu. Låjêng måntuk bådhé åmujå sêmadi. Sêsampuníng asêmadi, énggal angêríg balanipún, lajêng amêdali íng paprangan.
Pintên pintên kathahíng kêthèk íngkang tumpês déníng limpungipún patíh Prahastå. Sarêng Prabu Sugriwå aningali, yèn bålå kêthék kawón, såhå kathah íngkang pêjah, énggal aparéntah dhumatêng punggåwå kêthêk, íngkang awåstå Anilå, kapuríh amêthúkna pêrangipún patíh Prahastå. Anilå anyandikani, lajêng mêdal íng paprangan, dêdamêlipún kajêng randhu kuníng, panjangipún gangsal dhêpå. Sadhatêngipún íng paprangan, patíh Prahastå anglêpasakên limpúng, ambarubúl wêdalipún, angêbyuki dhumatêng Anilå. Anangíng satunggíl bótên wóntên íngkang angéngingi, awít sakíng wasisíng panangkisipún. Aramé anggénipún sami tanglêd bótên wóntên íngkang kasóran, awít sakíng sami dígdåyå, såhå wasísipún anangkís dêdamêl íngkang katandúkakên,
Wusånå Anilå angêmpakakên upayaníng pêrang, api api kawón lajêng angoncati. Patíh Prahastå ambujêng ngantós dumugi íng jurang. Wóntên íng ngriku Anilå api api pêjah, patíh Prahastå taksíh tút wingkíng. Anuntên Anilå aningali sélå cêmêng wóntên pinggiríng jurang, ênggal dipún pêndhêt kabêktå mumbúl, kaantêbakên íng sirahipún patíh Prahastå, kalêrêsan kéngingipún. Patíh Prahastå lajêng pêjah. Balanipún mawúr, sami lumêbêt dumatêng íng kithå, angunjuki uningå dhumatêng Prabu Dåsåmukå, yèn patíh Prahastå pêjah íng paprangan.

e. Kumbakarnå mangsah.

Prabu Dåsåmukå sarêng dipún unjuki uningå, yèn patíh Prahastå pêjah, sakalangkúng kagèt, såhå maras íng galíh.
Enggal andawahakên paréntah, animbali íngkang rayi Kumbakarnå íngkang sawêg saré.
Anuntên danåwå lêksan sami lumampah dhumatêng panggénanipún Kumbakarnå, ambêktå kêndhang bèri såhå bêndhé. Sadhatêngé íng panggénanipún, kêndang, bèri tuwín bêndé wau sami katabúh, sartå pårå danåwå sami asurak surak; punikå minångkå pamungunipún Kumbakarnå. Anangíng Kumbakarnå bótên anglilír. Íngkang anggugah sami kakên manahipún. Lajêng amêndhêt dêdamêl, katamakakên íng jêngkunipún Kumbakarnå. Akathah pratingkahíng danåwå anggènipún amuríh wungunipún. Wóntên íngkang anyuduki, sawênèh amupúh, sawênéh andawahi sélå, wóntên íngkang ambêktå råtå apangiríd kapal. Punapa déné ambêkta gajah atusan, sami kaambahakên íng jajanipun Kumbakarnå. Anangíng Kumbakarnå taksíh angécå écå saré. Wusana íngkang anggugah sami sayah, såhå sêdhíh manahipún, dadós sami kèndêl anjêtúng kémawón. Anuntên wóntên danåwå sêpúh satunggíl agadhah aji wisikan. Kumbåkarnå kawisík lajêng wungu, andangu sababipún kawungu.
Sarêng Kumbakarnå sumêrêp sakíng aturipún pårå danåwå mantri, yèn katimbalan dumatêng íngkang råkå, såhå kathah danåwå bupati sabalanipún íngkang pêjah, punapa déné patíh Prahastå inggíh pêjah, Kumbakarnå énggal dandós. Sasampuníng dhahar, lajêng sowan íng ngarsanipún íngkang råkå.
Kumbakarnå sampún dhatêng íng ngarsanipún íngkang råkå. Prabu Dasåmukå amartósi bab pêjahipún punggåwå danåwå, íngkang kawical sêkti, tuwín pêjahipún patíh Prahastå, anggénipún sami pêrangan akaliyan kêthèk. Kumbakarnå kapuríh amêdalånå pêrang, anyírnaknå Råmå akaliyan Laksmånå sabalanipún.
Sasampuníng sang nåtå kéndêl angandikå, Kumbakarnå amêléhakên tindakipún sang nåtå íngkang bótên lêrês, anggènipún bótên andahar aturipún Wibisånå, tuwín wulangíng ibu, punapa déné pituturíng éyang bagawan Sumali, milå íng mangké kasusahan íngkang pinanggíh, Kathah kathah pangundhat undhatipún Kumbakarnå, amêlèhakên tindak íngkang lêpat. Andadósakên dukanipún Prabu Dåsåmukå. Íngkang rayi lajêng katundhung mantúk.
Kumbåkarnå sarêng dipún dukani såhå katundhúng dhumatêng íngkang råkå, lajêng mundúr sakíng ngarsanipún. mêdal datêng sajawiníng kithå anjujug íng paprangan. Pratingkahipún angajrih ajrihi, kadós Bathårå Kålå tumédak dhumatêng marcåpådå, badhé anggêmpúr jagat. Panggêronipún kadós swaraníng gêlap, napasipún íngkang miyós sakíng grånå kadós upaminipún lésús. Akathah wít wítan íngkang sól tuwín sêmpal déníng napasipún. Bêbujêngan íng wånå sami bibar, angungsi íng jurang såhå pêpèrèng. Awarni warni jalajat íngkang katingal, amèngêti dhumatêng Kumbakarnå, yèn badhé kasóran íng pêrang. Anangíng Kumbakarnå bótên gigríg galíhipún, sampún ambudi pêjah.
Bålå kêthék sami kagèt, anyånå yèn Prabu Dåsåmukå miyós anyarirani pêrang. Lajêng sami angêbyuki, sariranipún Kumbakarnå kaèbêkan déníng kêthèk, kadós upaminipún rêdi kinêmulan íng mégå. Akathah pratingkahíng kêthèk anggènipún amuríh badhé ngêsórakên Kumbakarnå. Wóntên íngkang angarutúg sélå, angêntêbi rêdi, anyabêt kaliyan kajêng agêng, andhupak tuwín anyókót.
Anangíng sadåyå punika bótên kadamêl raós dhumatêng Kumbakarnå, malah sélå tuwín rêdi íngkang dhawah íng sariranipún sami sumyúr. Wusånå bålå kêthék sami sayah.
Kumbakarna lajêng malês. Pintên pintên katahíng kêthèk íngkang pêjah kawênyêd. Wóntên íngkang kakipatakên dhawah têbíh lajêng pêjah. Sawênèh pêjah kasabêtakên íng wêntís. Wóntên íngkang sinêmpal sêmpal, wóntên íngkang dipún kêmah kêmah. Sakantunipún sami girís mawúr lumajêng ngungsi dumatêng rêdi Suwélå tuwín dhumatêng íng jurang jurang.
Anggådå sarêng aningali yèn bålå kêthèk sami kaplajêng, énggal mêdal sakíng pasanggrahan, amurugi íngkang sami kaplajêng wau. Akathah kathah wicantênipún anggêné amêmurún. Anuntên sami wangsúl malíh dhumatêng íng paprangan, angêbyuki Kumbakarnå, kabiyantónan déníng pårå bupati kêthèk. Anangíng bótên sagêd angawónakên Kumbakarnå. Malah sangsayå kathah malíh kêthèk íngkang pêjah.
Anuntên Wibisånå matúr dumatêng Råmå, yèn bótên wóntên karsanipún Råmå anglêpasi jêmparíng tumuntên dhumatêng Kumbåkarnå, amêsti bålå kêthèk tumpês sadåyå, awít jagat têtigå bótên wóntên íngkang sagêd angêsórakên. Dalasan Bathårå Éndra tuwín Hyang Barunå, punapa déné Bathårå Yåmå, bótên sagêd anglawan.
Sasampuníng Wibisånå ngandika makatên, Prabu Sugriwå lajêng amêdali pêrang. Aramé tanglêdipún akaliyan Kumbåkarnå, sami digdayanipún, bótên wóntên íngkang kasóran. Wusånå Kumbåkarnå anyandhak limpúng, wawrat sagulma kathi, kalêpasakên dumatêng Prabu Sugriwå.
Sadangunipún Prabu Sugriwå pêrang akaliyan Kumbåkarnå, Anóman amêmanuki íngkang paman. Sarêng limpung lumêpas, énggal dipún candhak såhå kabêktå mumbúl dhatêng ngawang awang, lajêng katugêl, dadós bótên ngantós kéngíng dumatêng Prabu Sugriwå. Kumbåkarnå énggal anyandhak rêdi, kabalangakên dumatêng Prabu Sugriwå. Sugriwå kéngíng lajêng kalêngêr. Anuntên dipún candhak dumatêng Kumbåkarnå, kabêktå mundúr sakíng paprangan.
Råmå akaliyan Laksmånå sangêt kagètipun, aningali yèn Prabu Sugriwå kasóran såhå kacêpêng. Lajêng sami angastå jêmparíng, sumêdyå ambélani.
Anuntên Anoman andatêngakên angín agêng. Prabu Sugriwå sarêng kasiliran ing angín lajêng èngêt. Sumêrêp yèn kacêpêng, tumuntên angéngêt éngêt marginé sagêdipún uwal sakíng Kumbåkarnå. Wusånå kapanggihíng pambudi, astanipún kêkalíh anyandhak kupingipún Kumbåkarnå kiwa têngên, sukunipún amancal dhådhå, lajêng lumumpat sarwi anyaút irúng. Irúng tuwín kupingipún Kumbåkarnå kalíh pisan puthúl, Sugriwå sampún uwal.
Kumbåkarnå sarisakíng sipatipún anjêngêr, sangêt wirangipún. Lajêng wangsúl dhumatêng íng paprangan, anênumpêsi kêthèk. Wibisånå sarêng aningali tumpêsipún bålå kêthék, lajêng matúr dhumatêng Råmå, kaaturan ambiyantóni pêrang, amênggak pangamúkipún Kumbåkarnå.
Laksmånå énggal anglêpasakên jêmparíng, kéngíng makuthanipún, Kumbåkarnå kasingsal. Anuntên Råmå anglêpasakên jémparíng, kéngíng pupunipún Kumbåkarnå rantas kalíh pisan taksíh sagêd anyawatakên dhêndhå, angêngingi kêthék, kathah íngkang pêjah. Råmå anglêpasakên jêmparíng malíh, kéngíng baunipún Kumbåkarnå íngkang têngên sêmpal. Kantún tanganipún ingkang kiwå, ambêdól wít wítan agêng, kaobatabitakên, angéngingi kêthèk kathah íngkang pêjah. Råmå anglêpasakên jêmparíng malíh, kéngíng tanganipún Kumbåkarnå ingkang kiwå, sêmpal. Sasírnaning bau akaliyan suku kalíh pisan, Kumbakarna mangap, angêdalakên angín agêng awór. Anuntên Råmå anglêpasakên jêmparíng, wêdalipún ambrubúl, angêbêki cangkêmipún Kumbåkarnå lajêng pêjah.

f. Trisirah, Trikaya, sasêdèrèk majêng íng rana.

Sarêng misuwúr yèn Kumbåkarnå pêjah déníng Råmå, Prabu Dåsåmukå muwún, sangêt prihatósing galíh, amúng nyíptå badhé amanggíh bilai. Anuntên putranipún sakawan amêdali pêrang, anåmå Trisirah, Trikåyå, Narantåkå, Déwå Tantåkå, êmbanipún kêkalíh sami danåwå, awasta Mantåkå, akaliyan Samaramênta. Kapêthúkakên déníng Laksmånå såhå Anoman tuwín Anggådå, punåpå déné Anilå. Putrå sakawan saêmbanipún wau kawón sami pêjah sadåyå. Balanipún mawur, angungsi dhatêng íng kithå, såhå angunjuki uningå dhumatêng sang nåtå, bab tiwasíng putrå sakawan saêmbanipún. Sang nåtå ngênês íng galíh, apêsíng sarirå sampún katingal, nyíptå yèn badhé kasóran íng pêrang.

g. Indrajít majêng malíh.

Bótên antawís dangu putranipún pambajêng íngkang nåmå Radén Indrajít sowan, angrêrapu dhumatêng íngkang råmå, sampún ngantós kagungan panggalíh ajríh atandhíng pêrang kaliyan Råmå. Awít Indrajít sagah anyírnakakên Råmå såhå Laksmånå sabalanipún.
Prabu Dåsåmukå sarêng midhangêt aturíng putrå, ulatipún bingar, såhå sukå pirênå íng galíh. Íngkang putrå låjêng dipún dhawahi anglêksanani pangrisakipún dhumatêng Råmå sabalanipún .
Sasampuning srêngéngé sêrap, radén Indrajít mêdal dhumatêng íng paprangan, anglêpasakên jêmparíng anåmå Mohanåråså, mawi dipún mantrani aji sêsirêp. Sarêng jêmparíng sampún lumêpas, sakatahíng bålå kêthèk kéngíng sawabíng jêmparíng wau pêjah tilêm sadåyå. Namúng íngkang jêjêr bupati íngkang bótên pêjah. Anangíng sami sangêt aripipún, lajêng tilêm kapatós. såhå mripatipún sami pêndhúl. Råmå kaliyan

Laksmånå inggíh makatên ugi. Wóndéning íngkang lêpat íng aji sêsirêp namúng Wibisånå.
Sarêng Wibisånå sumêrêp, yèn Råmå såhå Laksmånå amanggíh bilai, íngkang sakíng pandamêlipún Indrajít, lajêng amurugi panggénanipún Råmå såhå Laksmana íngkang sawêg sami saré.
Sasampuníng wungu lajêng kaaturan súryan. Anuntên Anoman kautús íng Råmå dhatêng rêdi Imågiri, amêndêt gódhóng Sandilåtå, minångkå jampinipún ingkang sami pêjah tilêm.
Anoman énggal lumampah. Anangíng sarèhníng dèrèng sumêrêp warninipún gódóng Sandilåtå, såhå íng sadèrèngipún mangkat dèrèng ngantós nêrang, dadós sangêt kèwêdan íng manah. Wusånå rêdi Imågiri dipún bêdhól, kabêktå dhumatêng ngarsanipún Råmå. Råmå lajêng mêthík gódhóng Sandilåtå, kausapakên maripatipún, sakålå waluyå. Anuntên gódhóng kaparingakên dhumatêng Anoman kapuríh angusapånå maripatipún sawarniníng kêthék íngkang pêjah. Anoman anglêksanani, kêthèk lajêng sami gêsang malíh.
Radèn Indrajít sawangsulipún sakíng amasang sêsirêp wau, sowan íng ngarsanipún íngkang råmå, angunjuki uningå yèn Råmå såhå Laksmånå sabalanipún sampún sami pêjah.
Prabu Dåsåmukå sakalangkúng suka pirênaning panggalíh, lajêng kasukan adhahar écå. Bótên antawís dangu, amidhangêt swårå ramé sangêt, inggíh punikå sabawanipún bålå kêthék, sami angrampíd såhå ambêsmi kadhatón íng Ngalêngkå. Íngkang sawêg sami kasukan bingúng aningali latu mubal andadós.

h. Kumbå kumbå dadós sénapati.

Anuntên tatas raintên; bålå kêthék sami mundúr dhumatêng sajawiníng kitha. Prabu Dåsåmuka énggal andhawahakên paréntah, amêpak bålå danawi sakantunipún íngkang sampún pêjah. Íngkang nyènåpatèni putranipún Kumbåkarnå, anåmå Kumbå kumbå, asipat danåwå agêng såhå inggíl kadós rêdi, akanthi êmbanipún kêkalíh sami danåwå, awåstå Kampa akaliyan Dyajakså.
Anggådå kadhawahan dhumatêng Råmå amêthúkakên Kumbå kumbå, Énggal nglêksanani. Êmban kêkalíh wau pêjah déníng Anggådå, Kumbå kumbå pêjah déníng Prabu Sugriwå.
Sakantunipún balanipún Kumbå kumbå sami mawúr, lumajêng angungsi dhumatêng íng kithå. Íng mangké andêl andêlipún Prabu Dåsåmukå namúng kantún íngkang putrå Radèn Indrajít, akaliyan punggåwå danåwå têtigå, anama Wilohitakså, Maundårå, Gatodårå.
Prabu Dåsåmukå sarêng anampèni atúr bab pêjahipún
Kumbå kumbå akaliyan êmbanipún kêkalíh, sangêt prihatósíng galíh såhå pamuwunipún.

i. Indrajít kapupu íng rånå,

Bótên antawís dangu radén Indrajít sowan íng ngarsanipún íngkang råmå, íngkang sawêg angrêdatós. Radèn Indrajít sasampuné anyakécani galihíng råmå, lajêng amêpak balanipún, amêdali pêrang. Aramé tanglêdipún kêthèk akaliyan danåwå. Dangu dangu kêthêk kawón sami kaplajêng.
Anuntên Laksmånå anglêpasakên jêmparíng, anåmå Barunaastra; dhawah íng paprangan lajêng dadós toyå agêng, ambalabar angombak ombak. Bala danåwå kathah íngkang pêjah íng toya. Indrajít énggal anglêpasakên jêmparíng latu, andawahi bålå kêthék, mawúr såhå kathah íngkang pêjah. Laksmånå anglêpasakên jêmparíng panulakíng latu. Sasírnaníng latu, kêthèk íngkang pêjah kabêsmi wau sami gêsang malíh.
Anuntên Indrajít anglêpasakên jêmparíng malíh, jêmparíng punikå amêdalakên dêdamêl warni warni tanpa wicalan, andhawahi bålå kêthêk, Laksmana lajêng anglêpasakên jêmparíng panulak.
Sasírnanipún dêdamêl warni warni íngkang mêdal sakíng jêmparíngipún Radèn Indrajít, Laksmånå anglêpasakên jêmparíng malíh, awasta Éndrasara. Indrajít kéngíng gulunipún lajêng pêjah.
Anuntên Laksmånå anglêpasakên jêmparíng malíh, anåmå Suråwijåyå, andawahi balanipún Indrajít, tumpês sadåyå.
Prabu Dåsåmukå sakalangkúng sêkêl íng galíh, amidhangêt pêjahipún Radèn Indrajít. Sang nåtå kadós upaminipún wít wítan karampas êpangipún, kantun uwítipún kémawón. Têlas hudinipún, anyíptå pêjah, sumêdyå anglabuhi nagari tuwín kulawarganipún íngkang sami pêjah wóntên íng paprangan. Sang nåtå lajêng malêbêt datêng sanggar pamêlêngan, såhå amujå sêmadi.
Kacariyós Dèwi Sintå íngkang kadunungakên wóntên íng Tamansokå, bótên sah anggênipún amuja sêmadi, íngkang tinêdhå íng sêmadi, amúng karaharjan såhå unggúlipún íngkang råkå. Sasampuníng angêningakên tingal, Dèwi Trijåtå dhatêng, ngaturi pawartós bab pêrang, yên punggåwå íng Ngalêngkå sampún tumpês sadåyå, amúng kantún têtigå. Bålå kêthêk taksíh wêtah punggawanipún, íngkang pêjah namúng kêthèk alít alít kémawón.
Dèwi Sintå sukå ing galíh amidhangêtakên aturipún Dèwi
Trijåtå, lajêng asêmadi, anênêdhå íng déwå, angénggalnå pêjahipún Prabu Dåsåmukå.
Kacariyós Prabu Dåsåmukå, animbali pårå danåwå nujum tuwín pårå danåwå pandhitå, kadangu mênggah pêpêsthèníng sariranipún. Pamêcanipún pårå nujúm tuwín pårå panditå, sang nåtå badhé unggúl pêrangipún.

j. Prabu Dåsåmukå mangsah.

Prabu Dåsåmukå sasampuníng sêmadi sadalu natas, Énjíngipún karså anyarirani pêrang, lajêng andhawahakên paréntah angêríg barís. Têtindhihipún danåwå têtigå, anåmå Wilohitakså, Maundårå, Gatodårå. Sarêng sampún pêpak anuntên bidhal dhatêng sajawiníng kithå.
Prabu Sugriwå sumêrêp yèn Prabu Dåsåmukå mêdali pêrang, énggal angundhangi bålå kêthèk, andikakakên angubêngi rumêksa Råmå.
Prabu Dåsåmukå sasampuníng pradandósan lajêng anitíh råtå, rinênggå íng mas såhå sêsotya. Lampahipún sampún dumugi íng paprangan. Bótên antawís dangu lajêng wiwít pêrang, bålå kêthèk kathah íngkang pêjah. Anuntên Anoman ambiyantóni, katah angsalipún pêpêjah.
Råmå wêlas aningali risakíng bålå kêthèk, énggal anglêpasakên jêmparíng, andawahi danåwå, tumpês kadós dipún sapóni.
Prabu Dåsåmukå dukå sangêt aningali tumpêsing balanipún, lajêng andhawahakên paréntah dhumatêng punggåwå danåwå, íngkang nåmå Wilohitakså, andikakakên mbiyantóni.
Wilohitakså anglêksanani, kapêthúkakên déníng Prabu Sugriwå. Wilohitakså punapa déné kancanipún ingkang nama Gatodårå sami pêjah déníng Sugriwå. Maundårå têtulúng, pêjah déníng Anggådå.
Sapêjahipún punggåwå danåwå têtiga, Prabu Dåsåmukå sangsåyå sangêt dukanipún. Lajêng ngamúk anarajang bålå kêthèk. Pangamukipún sampún prasasat dukanipún Bathårå Kålå, bala kêthék mawút sadåyå. Anuntên Råmå akaliyan Laksmånå tuwín Wibisånå atêtulúng, sami anglêpasakên jêmparíng, såhå angabên kaluwihan akaliyan Prabu Dåsåmukå. Wusånå sang nåtå anglêpasakên limpúng, íngkang dipún angkah Råmå. Sarêng limpúng lumêpas, Laksmana tarampil anglêpasakên jêmparíng, kéngíng limpúngipún Prabu Dåsåmukå, kawangsúl andhawahi ratanipun sang nåtå, rêmúk sakapal kusiripún. Sang nåtå énggal lumumpat, såhå amundút råtå sanès.
Sarêng Prabu Dåsåmukå sampún nitíh råtå, lajêng anglêpasakên kuntå. Íngkang dipún wawas Råmå, anangíng kéngíng Laksmånå, jajanipún kabranan, lajêng dhawah gumulíng íng siti. Wibisånå énggal atêtulúng, Laksmånå kabêktå mundúr, kajampénan sakålå waluyå, bótên mantrå tilasing brånå.
Íng ngawang awang kaêbêkan déníng jawåtå, íngkang sami aningali pêrang. Bathårå Éndrå sumêlang aningali pêrangipún Råmå akaliyan Dåsåmukå, awít sang nåtå nitíh råtå, Råmå darat kémawón. Lajêng amaringi råtå satunggil dhumatêng Råmå, íngkang ngusiri déwå. Punåpå malíh amaringi jêmparíng kêkalíh, awastå Guåwijåyå, satunggilipún Bråmåastrå utawi jêmparíng latu.
Råmå lajêng anitíh råtå. Angantós dangu anggènipún lêpas linêpasan jêmparíng angabên kasêktèn kaliyan Prabu Dåsåmukå. Bótên wóntên íngkang kasóran. Wusånå Wibisånå matúr dhumatêng Råmå, kapuríh angrampúngånå pêrang anglêpasna jêmparíng íngkang nåmå Guåwijåyå, awít namúng punikå íngkång kéngíng kadamêl amêjahi Dåsåmukå.
Sasampuníng Wibisånå matúr, Råmå lajêng angastå jêmparíng íngkang nåmå Guåwijåyå. Prabu Dåsåmukå linêpasan kéngíng jangganipún lajêng sédå.
Sasédanipún Prabu Dåsåmukå, sakålå lajêng pêtêng ndhêdhêt, angín agêng dhatêng gumrêbêg swaranipún. Anuntên jawah sêkar såhå sanèsipún íngkang wangi wangi, inggíh punikå pakúrmataning pårå déwå dhumatêng Råmå, íngkang minångkå pangruwatanipún sawarniníng lampah awón.
Wibisånå sarêng sumêrêp yèn íngkang råkå sédå, énggal amalajêngi layóning råkå, anyungkêmi padanipún sarwi amuwún sangêt, såhå akathah kathah pasambatipún.
Råmå wêlas aningali, lajêng anyakêti, sartå anglêlipúr dhumatêng Wibisånå, anyêrêpakên kautamaníng sédanipún Prabu Dåsåmukå, anggènipún anggagahi nagari, såhå ambélani abdi abdinipún sadåyå. Sasampuníng angrarapu, Wibisånå kapuríh angrêsikånå såhå ambêsmiå layóníng råkå sakaliyan. Wibisånå amiturút såhå lajêng anglampahi.